DERDE BEDRIJF

acte 1

op toneel komen elkaar tegen: de moeder van Jan en de moeder van Herman, beiden met boodschappenmand. Ze zijn zichtbaar ouder geworden.


Moeder van Jan: Goeie dag, buurvrouw, heb ie ‘t ‘heard?

Moeder van Herman: Ook goeie dag, buurvrouw: nee, ik heb niks ‘heard

Moeder van Jan : pastoor van Wee is dood.

Moeder van Herman: (zet mand neer)

Da kan niet. Pastoor van Wee? hie zou volgende week hier op aan komen. Da heb ik gisteren nog ‘hoord van Grete Logtenberg. Zien huus is biena kloar…

(schudt ongelovig het hoofd)

Moeder van Jan: Toch is het woar: hie is vanochtend, zeg moat tussen de verhuuskisten ‘storven.

Moeder van Herman: ‘t is nie woar…

Moeder van Jan: ‘t Is de woarheid: ik hoorde ‘t van de bakker en die kwam net bie de Logtenbergs weg: doar was zien oomzegger, die ook pastoor is en die vertelde hoe ‘t gegoan was.

Moeder van Herman: ‘t is dus toch woar (langzaam, ‘t begint door to dringen)

Moeder van Jan: Gisterochtend kreeg ie, z’n ontslagbrief as pastoor van Vilsteren. Hie must nog tot volgende weeg vrijdag blijven; d,hn zou de nieuwe pastoor de parochie overnemen, moat hie was van plan om dinsdag de meubels to sturen, donderdag zou ie zelf komen en alleen vrijdag even terug gaan om zun op­volger welkom tp heten: alles was dus geregeld. moar gisteravond voelde ie zich niet zo lekker. Annie, zun huishoudster vroeg hem nog, of ze de dokter moest bellen. Dat hoefde niet, zee ie. moar de volgende ochtend, dat is dus vanochtend, was ie nog steeds niet goed. Annie heeft toen thee op bed gebracht, dat was v6dr achten dus. Toen is ze naar de kerk gegaan en hit daar een papier op’hangen: vandaag wordt er geen mis gelezen wegens ziekte van de pastoor!

Toen ze weer kwam, was ie dood. (stilte)

Moeder van Herman: ‘t is nie to geleuven, ‘t is nie to geleuven

Grete zee nog dat ie zo graag zun laatste doagen bie hun wilde doorbrengen. omdat ie zeven joaren bie hun op kamers had gezeten, Hie wou alleen dat er een poar kamers bie werden gebouwd, zeur as er familie veer hem overkwam.

Moeder van Jan: (na een stilte)  zien hart trok nog steeds noar de Karke die hie zelf gebouwd hef hier.

Moeder van Herman: (als bij ingeving)  Weet ie, ik denkdat het misschien ook wet beter is,dat ie zo snel e storven is.

Moeder van Jan: Beter?

Moeder van Herman: Hie zol alleen maar vulle kritiek gehad hebben op alles wá de nieuwe pastoor noe doet,van boven of hebben zie dat goed bekeken, ja.

Moeder van Jan: zau ie zo vulle kritiek gehad hebben op pastoor ter Meulen denk ie dat?

Moeder van Herman: Ik weet wel zeker, denk ie moat es in: de heilige mis in het nederlands, het altoar ummedraaid, de Hostie op de hand…

Moeder van Jan: (denkt na)    Door kon ie wel es geliek an hebben… ja, ja… hie was ook erg gezien bie de mensen hier, vooral bie de boeren, deze pastoor is veel meer een meneer, een heer op stand.

Moeder van Herman: Kom, dan goa ik moat es op huus an, voader zal ‘t ook wel willen horen.

Moeder van Jan: Dan goan wie soamen, ik mut ook noar huus.

(gaan hoofdschuddend af)


1968 ( dit moet duidelijk gemaakt worden)

acte 2

Op toneel decor van 1.1        

Op opoe’s stoel zit nu de Moeder van Herman maar zichtbaar ouder.

Zij breit en beweegt neuriënd door nu en dan een wieg.


Herman:(Man van middelbaren leeftijd , kont binnen in overal)

Hoe giet ‘t met de kleine?( buigend over de wieg)

Moeder: korzelig zoals destijds háár moeder)   Voorzichtig , ieje , met oew grote hand’n

Herman: (Lachend) :  ‘t Is mien kind en naar bink echt wel zuunig mee eur!

(gaat lachend zitten)  : nog zuniger as opoe

Dat ac hoe niet van meej edacht eh , det oew Erman nog ‘s zo’n mooi kintien kon maak’n

Moeder: (nijdig)  Zo praot’n weej niet!

Herman: (In de wieg kijkend )  Kiek toch ‘s an , ie ef gelukkig ‘t meeste van zien moe en anders was ‘t net zo lelekert ewest as wie allemaoele.

(Moeder went zich spinnijdig af)

Herman: Is onze Teun d’r nog niet ?

(Moeder schudt haar hoofd)

As ik oe was dan zou ‘k ‘m is goed de waarheid zegge’n.

Echt eur , ie mut ‘t em ver bied’n , neur zien Moe luustert e nog wel.

Moeder: (korzelig)  Aj d’r mer umme denkt det e 25 jeur is!

Herman: Det giet nooit goed , zeker niet as de kinders kommen, mutt’n ze dan katteliek of protestant edeupt wörden ?

Gaon ze neur de katteliek of de kristelijke skoele?

Det lup verkeerd , ie mun ‘t   ‘em verbied’n!

(Moe breit intussen alleen maar nijdiger en sneller door)

Eur ie mieej niet Moe ?

Vader:(binnenkomend)  Teun zeej meej net det e met Willie neur de pastoor op weg was en dan woll’n ze hier op ankomm’n.

Moeder: Maar pastoor zol toch met vakansie gaon ?

Vader: (schrikt op)  Gut , des weur ook , noow det merkt ze dan wel.

Ik was vast van gedachten det e ankommende weke pas ging.

Herman: Weurumme giet breurtien lief neur de pastoor Va?

Vader : Ei wil van pastoor heur’n wat die van zien verkering dunkt.

Ei dee ‘t veur ons , zegge . . . . joa,    joa….

Herman: Wat denk ie Moe,zal pastoor det goedvind’n ?

Vader: Pastoor ter Meulen …die ef ier al wat veranderd in Wijthmen!

GHN_Adam Vornelis Wilhemus Maria ter Meulen (Kees) 1926-1995)-2

Adam Vornelis Wilhemus Maria ter Meulen (Kees) 1926-1995)

Moeder: Vus te vulle.

Herman: Joa, mer d’r waer’n toch ook eeleoeie ding’n beej.

Moeder: Nou ik ken ze niet

Herman: Oh nee , nou ik vinne det ‘n goed ding det de Misse noow in ‘t ollands elezen wurd of ko’j dat latijn miskien beter verstaon ?

Weet ie aan wat dat betekent “Kyrie eleison”of ïntroïbo ad altare dei”?

Moeder: (nijdig verder breiend)

Mer ai ef wel de sakrementspresèssie ofe-skaft en dan die samenzang in de Kerstdagen met andersdenken, weur is dat goed veur?

Wat denk ie man, zol pastoor van Wee dat allemaole goed evund’n ebb’n as die de ogen weer ‘s lus dee?

Herman: Ik denke van niet

Vader: Jao , jao det zegt weej oudere mensen alttied ,

“Wat zol die of die ezegd ebb’n as ie nog leefd”

Maar weej leeft noow vrouw , in disse tied!

(Opstaand)

In elk geval , ik ebbe, tegen Teun ezegd:

“As ter Meulen ‘t goed vindt , dan vinne weej t ook goed”

Dan ebt oe Moeder en ik deur vrede meej.

(moeder kijkt wat voldaan naar Herman en…….breit zwijgend verder).


acte 3

Op de achtergrond:    Kerk- pastorie , Kerkhof.

 Teun en Willie zetten de fietsen tegen de kerk, overleggen dan.

            Ze zijn een jaar of 26 , moderne jonge mensen.


Willie: Leg , wat is dat voor een man die ter Meulen ?

Teun: Prima vent voor zover ik hen heb meegemaakt.

Hij voert geleidelijk aan allerlei vernieuwingen in.

Vooral op gebied van liturgie enzo.

Ik denk dat hij ons probleem wel zal begrijpen en d’r wel een weg voor weet.

Willie: (Kijkt steeds richting pastorie):

maar dan zal hij ook contact met dominee moeten opnemen.

Teun: Dat doet ie vast wel;  ‘t is een heel geschikte man.

Hij speelt bijvoorbeeld ook zelf mee in de toneelvereniging. hij heeft een mooie zware stem

Sommigen zeggen dat ie eerst een borreltje drinkt tegen de plankenkoorts .

Dat zou die eerste pastoor van Wee nooit gedaan hebben

Willie: Maar Herman vertelde dat die nogal bij Café de Zon zat.

Niet in ‘t café maar in de achterkamer bij de familie Reuvekamp.

Hij zal daar best ‘ns ‘n glaasje hebben gedronken maar ik bedoel vóór de   uitvoering : dat was absoluut verboden en dat weet Herman ook nog wel.

Maar ter Meulen verbood het alleen niet , hij dronk zelf mee!

Willie: Het lijkt wel of we hem de alcoholtest gaan afnemen!

Teun: (terwijl ze na gebeld te hebben aan de pastorie staan te wachten)

Nee maar nou hen je enig idee hoe de man is.

(De deur gaat open, vreemdeling in toga of zwart met priesterboad)

Teun: Oh ,ehik dacht …..

Vreemdeling: Dat jullie mijn collega ter Meulen zouden treffen.

Dat gaat niet want die is met vakantie en ik ben z’n vervanger. Maar komt U toch binnen . . . ..

Teun; (kijkt aarzelend naar Willie)  Kijk eh  we hadden verwacht……..

Vreemdeling: …..dat pastoor ter Meulen er was maar dat is niet het geval.

zoals ik U al zei en komt U gerust binnen, ik doe U geen kwaad en de hond van pastoor Kolkman is allang dood.

(Teun en Willie kijken elkander beurtelings vragend aan)

GHN_1984-06 Teun-Willy ouder

Joop Giezen, (Vreemdeling) Gerard Mulder (Teun) en Ellen Rosendaal (Willie)

Vreemdeling: Maar waarover wilden jullie eigenlijk spreken?

Misschien ken ik jullie verder helpen ?

Teun:   (na een bemoedigend ja-knikje van Willie)

Ja. ziet U , ‘t gaat over ons .. eh….wij willen trouwen.

ik ben 26 en zij is 24 . We hebben elkaar vroeger een tijdje geken dat is toen weer uitgeraakt.

(kijkt glimlachend naa Willie)

Teun: Zij ging na haar Inas-opleiding de verpleging in en ik ging

na de middelbare landbouwschool en toen naar Deventer de tropische landbouw volgen.

En toen we elkaar weer tegenkwamen sloeg de vlam in de pan en zo staan we dus hier.

Voordat we vertrekken willen we getrouwd zijn.

Vreemdeling: (voorzichtig) Trouwen lijkt me geen probleem , jullie hebben de leeftijd en een goeie opleiding dus….

Teun: Dat is zo, maar er is toch een probleempje: Willie is namelijk hervormd terwijl ik katholiek ben.

Vreemdeling: (veranderd van houding,afstandelijker , richt zich op)

Dat verandert de zaak .

Kijk in dat geval moet ik .. ehe moet ik jullie helaas zeggen dat de kerk hier geen medewerking in kan verlenen ( wacht even) principieel niet .

Dat is op de eerste plaats in jullie eigen belang, vooral als er kinderen komen.

Teun en Willie kijken verbijsterend.

Vreemdeling: .. …….of Uw verloofde moet bereid zijn over te gaan tot de katholieke kerk.

Teun: (draait zich om naar Willie)

Wil jij dat Wlly ? ( zonder haar antwoord af te wachten)

nee,natuurlijk niet,U ziet: Willie wil ‘t niet.

Maar U bent de vervanger van pastoor ter Meulen en ik vraag me af of die datzelfde gezegd zou hebben als U.

Vreemdeling: Daar ben ik zeker van!

Teun:   (twijfelend mompelend:)

Nou ik denk van neet …..

Jammer dan , dat zal een klap geven voor mijn ouders.

Vreemdeling: Mag ik U in alle christelijkheid erop wijzen dat U daar dan zelf de oorzaak van bent!

U zult Uw ouders leed doen door tegen de voorschriften van de kerk , vast te houden

aan een gemengd huwelijk, alsUw verloofde weigerd over te gaan tot het katholieke geloof.

Teun: (tot Willie)

Nou, Wil , dat is duidelijk, je hoort ‘t.

Er is. hier geen kerkelijk huwelijk te verwachten.

Ik dank U wel (tot vreemde ) en doet U de groeten aan pastoor ter Meulen.

Vreemdeling: Ik zou U dringend willen vragen: wend U zich niet direct vertoornd af van de kerk, neem enige dagen de tijd om na te denken, praat erover met Uw beider ouders, bid God als de eerse woede wat bekoeld is en wellicht zult U dan zelf tot het besef komen dat de kerk het goed met U voor heeft.

Komt U dan terug, dan praten we er nog eens in alle rust over.

Teun: Goed, nog meer predicatie?, nee?. Nogmaals dan gaan we , kom Willie.

Willie: Ik geloof dat we beter naar mijn dominee kunnen gaan!.

Vreemdeling: Wees U zo goed uw fiets voortaan niet tegen de kerk te plaatsen. (Hij sluit de pastoriedeur)