6. De bewoners

Het vroegste overzicht van het aantal huishoudens in Wijthmen is to vinden in een belastingkohier uit circa 1400. In dit register werd de opbrengst geregistreerd van de zogenoemde schatting, een door de landsheer opgelegde belasting, die door elke gebruiker van een boerenerve betaald moest worden. Op de bladzijde met `die buerscap toe Wytmen’ zijn 31 hoofden van huishoudens vermeld, van wie er vijf als pauper staan opgetekend. In het schattingsregister treffen we ook voor het eerst de namen van Wijthmeners aan, zoals Heyne die Hulzene, Willeken en Ludeken ter Middelwort, Lubbert Hobert, Gerrit Vrancke, Lubbert, Dirc en Herman Hadewerding, Wermbolt Biermanssoen, Ludeken Grietensoene, Heyn Hoting, Engbert Brincking, Lambert Guze, Johan van Lent, Volker Rickering en Ludeken in den Slage. Diverse mannen werden zoals gebruikelijk in deze tijd aangeduid met de namen van de boerderijen waarop ze woonden en werkten. Voorbeelden van boerderijnamen in Wijthmen omstreeks 1400 zijn Hoberting, Rickering, Hadewerding, Eylarding, Bertrading, Zuystlo (= Soeslo), Middelwort, Menning, Holland, Hoting, Brincking, Oeltheynken en Kemping. Het is opvallend dat we de meeste van deze namen op de ruim vierhonderd jaar later getekende kadasterkaart niet meet aantreffen. Dat is een groot verschil met de situatie in bijvoorbeeld Twente, waar veel middeleeuwse boerderijnamen tot op de dag van vandaag voortleven. Dat in Wijthmen de boerderijen kennelijk nogal eens van naam veranderden, lijkt to bevestigen dat de plattelandssamenleving in Wijthmen een minder statisch karakter had dan in het meet geïsoleerd gelegen Twente.

Een andere opmerkelijk gegeven is dat na 1400 het aantal huishoudens in de buurschap eeuwenlang niet of nauwelijks toenam, maar rond de dertig bleef schommelen. De dekzandrug van Wijthmen, die maar aan een beperkt aantal boerderijen plaats kon bieden, zal dus al tegen het einde van de 14 de eeuw zo goed als `vol’ zijn geweest. En aangezien in de lage gebied bewoning niet mogelijk was, kon er van een forse uitbreiding van het aantal huizen lange tijd geen sprake zijn.